uz++ — VS Code Extension
uz++ — o'zbek tilidagi dasturlash tili. C++ ning barcha kuchi, o'z tilida.
🪟 Windows — bitta fayl
👉 uzpp-setup.exe ni yuklab oling va ishga tushiring (~152 MB).
Bitta o'rnatuvchi ichida bor:
| Komponent |
Tavsif |
| uz++ kompilyatori |
Transpayler: .uzpp → C++ → binary |
| Standart kutubxona |
stdlib/ — 30+ modul (matn, vaqt, json, tarmoq, ...) |
| Misollar |
misollar/ — 15 ta tayyor .uzpp dastur |
| MinGW-w64 GCC 15.2 UCRT |
Bundle C++ kompilyatori — alohida yuklash kerak emas |
- Default joy:
%LOCALAPPDATA%\Programs\uzpp\ (admin huquqlari shart emas).
- PATH ga avtomatik qo'shiladi;
.uzpp fayllar uzpp bilan ochiladi.
- Tugagach: VS Code'ni qayta ishga tushiring → har qanday
.uzpp faylda F5.
🐧 Linux / 🍎 macOS — bitta buyruq
curl -fsSL https://github.com/timetolivechk-spec/uzpp/releases/latest/download/install.sh | bash
Skript:
- Tizimni aniqlaydi (Linux x64 yoki macOS Apple Silicon).
g++ / clang++ borligini tekshiradi; yo'q bo'lsa kerakli apt/dnf/brew buyrug'ini ko'rsatadi.uzpp ni /usr/local/bin/ ga, stdlib ni /usr/local/lib/uzpp/ ga o'rnatadi.- Smoke-test:
uzpp --version.
Pin qilingan versiya kerak bo'lsa: UZPP_VERSION=v2.3.1 ./install.sh (yoki $HOME ga: UZPP_PREFIX=$HOME ./install.sh).
Extension o'rnatilgandan keyin status bar pastida ⬇ uz++ install tugmasi paydo bo'ladi — bosing va "Xush kelibsiz" ekrani ochiladi:
- Windows: tugma
uzpp-setup.exe ni avtomatik yuklab oladi va ishga tushiradi.
- Linux/macOS: tugma terminal ochib
install.sh ni curl|bash orqali ishga tushiradi.
✨ Imkoniyatlar
- Sintaksis yorqinligi — barcha uz++ kalit so'zlari rangli (semantic tokens orqali AST-aware).
- Real-vaqt diagnostika — xatolar yozayotganda ko'rsatiladi (LSP, TypeChecker).
- Inlay hints —
o'zgaruvchan x = ... keyin xulosa qilingan tur ko'rsatiladi.
- Code actions — "ishlatilmagan o'zgaruvchi" uchun quick-fix:
_ prefiks yoki o'chirish.
- Avtoto'ldirish — 100+ kalit so'zlar va stdlib funksiyalari.
- Hover — kursor ostidagi belgilar haqida ma'lumot (uz++ → C++ tarjima, signature).
- Definition / References / Rename — barcha asosiy LSP navigatsiya buyruqlari.
- Signature help —
( yozilganda parametrlar ro'yxati chiqadi.
- Outline / Go to Symbol — fayldagi sinf va funksiyalar ro'yxati.
- Atributlar rangli —
@sinov, @bench, @tashlab_yuborilmas, @eskirgan,
@tekislash(N), @taxmin(...), @noyob_manzil, @bashqarib, @kamdan_kam.
Noma'lum atribut qizil ko'rsatiladi — parser ham uni rad etadi.
- F5 → ishga tushirish — bir tugma bilan.
- C++ kodini ko'rish — transpile qilingan C++ ni yonida ochish.
- Status bar — kompilyator holati va versiyasi.
⌨️ Buyruqlar
| Tugma / Buyruq |
Amal |
F5 |
Faylni ishga tushirish |
Ctrl+F5 |
Faylni qurish (binary) |
Ctrl+Shift+P → uz++ tekshirish |
Faqat tip tekshirish, hech narsa qurmaydi (lint) |
Ctrl+Shift+P → uz++ testlar |
@sinov funksiyalarini yugurtirish |
Ctrl+Shift+P → uz++ benchmark |
@bench funksiyalari tezligini o'lchash |
Ctrl+Shift+P → uz++ formatlash |
Kodni formatlash |
Ctrl+Shift+P → uz++ hujjat |
Loyihadan API qo'llanmasi yaratish |
Ctrl+Shift+P → uz++ yangi loyiha |
Yangi loyiha yaratish |
Ctrl+Shift+P → uz++ C++ kodi |
Generatsiya qilingan C++ ni ko'rish |
Ctrl+Shift+P → uz++ komponentlar holati |
O'rnatilgan komponentlarni ko'rish |
Ctrl+Shift+P → uz++ kompilyatorni yangilash |
Yangi versiyani GitHub'dan yuklash |
Ctrl+Shift+P → uz++ fayldan o'rnatish |
Offline .vsix / .exe orqali o'rnatish |
Ctrl+Shift+P → uz++ reset |
Barcha komponentlarni o'chirish |
🚀 Birinchi dastur
// salom.uzpp
butun asosiy() {
matn o'lcham = "kichik"; // apostrof haqiqiy o'zbek so'zida
yozish << "Salom, " << o'lcham << " dunyo!" << qator_oxiri;
qaytarish 0;
}
Saqlang → F5 → Natija terminalda chiqadi.
🔑 Kalit so'zlar (qisqacha)
| uz++ |
C++ |
uz++ |
C++ |
butun |
int |
yozish |
std::cout |
haqiqiy |
double |
kiritish |
std::cin |
matn |
std::string |
qaytarish |
return |
mantiqiy |
bool |
agar |
if |
o'zgaruvchan |
auto |
aks_holda |
else |
o'zgarmas |
const |
uchun |
for |
sinf |
class |
toki |
while |
vektor |
std::vector |
urinish |
try |
qator_oxiri |
std::endl |
ushlash |
catch |
manba_joyi |
std::source_location |
funksiya |
auto fn(...) -> T |
Apostrof identifikatorlar (o'lcham, G'oya, to'lov) C++23 ga U+02BC MODIFIER LETTER APOSTROPHE sifatida ko'chiriladi — _ ga mangle qilinmaydi.
Phase 2.5 dan beri har bir C++ tushunchasi uchun bitta uz++ so'z bor. Eski
sinonimlar (aks, qaytish, ozgaruvchan, ozgarmas, chiqarish, olish,
straktura) endi xatolik beradi va kompilyator kanonik shaklni aytadi.
⚙️ Sozlamalar
uzpp.compilerPath — Kompilyatorga maxsus yo'l (ixtiyoriy). Odatda bo'sh qoldiriladi — kengaytma o'zi topadi.
🐛 Xato tuzatish
- Komponent yuklanmadi: Internetni tekshiring, keyin
Ctrl+Shift+P → uz++ komponentlarni o'rnatish.
- "command not found":
Ctrl+Shift+P → uz++ komponentlar holati — nima yetishmayotganini ko'rsatadi.
- VPN/proxy bilan muammo: GitHub Releases dan qo'lda yuklab,
uz++ fayldan o'rnatish orqali o'rnating.
- Linux:
<generator> topilmadi: sudo apt install libstdc++-15-dev (Ubuntu 24.04 + ubuntu-toolchain-r/test PPA).
🔒 Maxfiylik
Kengaytma faqat github.com/timetolivechk-spec/uzpp manzilidan komponentlar yuklab oladi. Foydalanuvchi ma'lumotlari hech qayerga yuborilmaydi. Telemetriya yo'q.
📚 Resurslar
